COVID-19 Ở Trẻ Em: Cảnh Giác Với Biến Thể Mới & Nguy Cơ Tái Nhiễm

COVID-19 Ở Trẻ Em Trong Giai Đoạn “Bình Thường Mới”: Những Điều Cha Mẹ Không Được Lơ Là

Đại dịch COVID-19 đã đi qua giai đoạn căng thẳng nhất, nhưng virus SARS-CoV-2 vẫn chưa biến mất. Nó vẫn liên tục biến đổi, tạo ra các biến thể phụ mới có khả năng lẩn tránh miễn dịch và gây tái nhiễm. Một quan niệm sai lầm phổ biến hiện nay là COVID ở trẻ em thường nhẹ và không đáng lo. Tuy nhiên, với kinh nghiệm thực tiễn trong việc điều trị các bệnh lý hô hấp và các di chứng hậu COVID ở trẻ, đội ngũ bác sĩ ưu tú từ Bệnh viện Nhi Đồng 2 tại Nhi Đồng Con Cưng nhấn mạnh rằng: Sự chủ quan có thể dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Việc trang bị kiến thức đúng đắn về các triệu chứng của biến thể mới, nguy cơ tái nhiễm và các biến chứng nguy hiểm như MIS-C vẫn là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ con.

Thực tế cho thấy, dù phần lớn trẻ mắc COVID-19 chỉ có biểu hiện nhẹ hoặc không triệu chứng, một số trẻ vẫn có thể diễn tiến nặng, đặc biệt là trẻ sơ sinh, trẻ có bệnh nền. Hơn nữa, những ẩn số về hội chứng “COVID kéo dài” và hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C) đòi hỏi ba mẹ phải luôn cảnh giác, ngay cả khi con đã khỏi bệnh.

Nhận Diện Triệu Chứng COVID Ở Trẻ Em Với Các Biến Thể Mới (Như JN.1)

Các biến thể mới của SARS-CoV-2, như các nhánh phụ của Omicron (ví dụ JN.1), có xu hướng gây ra các triệu chứng ít điển hình hơn so với các chủng ban đầu. Các triệu chứng ở trẻ em thường dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm, cảm lạnh thông thường hoặc dị ứng thời tiết. Ba mẹ cần chú ý đến các dấu hiệu sau:

• Các triệu chứng đường hô hấp trên là chủ đạo:
  • Đau họng, rát họng: Thường là một trong những triệu chứng xuất hiện sớm.
  • Sổ mũi, nghẹt mũi: Rất phổ biến, giống như cảm lạnh.
  • Ho: Có thể là ho khan hoặc ho có đờm.
• Sốt hoặc ớn lạnh: Sốt có thể ở mức độ nhẹ đến trung bình (37.5 – 38.5°C), đôi khi sốt cao.
• Mệt mỏi, uể oải: Trẻ có thể trông mệt mỏi, kém hoạt bát, không muốn chơi đùa.
• Đau đầu, đau cơ: Trẻ lớn có thể than phiền về cảm giác đau đầu hoặc nhức mỏi khắp người.
• Các triệu chứng tiêu hóa: Một số trẻ có thể bị buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy, đau bụng.
• Mất vị giác hoặc khứu giác: Triệu chứng này ít phổ biến hơn với các biến thể Omicron so với các chủng trước đây.

Một nguyên tắc quan trọng mà các bác sĩ nhi khoa luôn nhấn mạnh là: Khi trẻ có bất kỳ triệu chứng viêm đường hô hấp nào, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh vẫn còn lưu hành, ba mẹ nên nghĩ đến khả năng trẻ mắc COVID-19 và thực hiện test nhanh để có hướng xử trí và cách ly phù hợp.

Nguy Cơ Tái Nhiễm COVID-19 Ở Trẻ Em: Đừng Chủ Quan Rằng “Mắc Rồi Sẽ Miễn Nhiễm”

Nhiều phụ huynh tin rằng sau khi con đã mắc COVID-19 một lần thì sẽ có miễn dịch và không bị lại. Đây là một quan niệm sai lầm. Nguy cơ tái nhiễm là có thật và đang có xu hướng gia tăng.

Tại sao trẻ có thể bị tái nhiễm?

• Sự xuất hiện của các biến thể mới: Virus SARS-CoV-2 liên tục đột biến. Các biến thể phụ mới như NB.1.8.1, XEC, JN.1 có khả năng “lẩn tránh” hệ miễn dịch mà cơ thể đã tạo ra từ lần nhiễm trước hoặc từ việc tiêm vắc-xin.
• Miễn dịch suy giảm theo thời gian: Khả năng bảo vệ của cơ thể sau khi mắc bệnh hoặc tiêm vắc-xin sẽ giảm dần sau vài tháng.

Thực tế cho thấy, biểu hiện khi tái nhiễm có thể khác so với lần đầu. Một số trẻ có thể bị nhẹ hơn, nhưng một số khác, đặc biệt là những trẻ có bệnh nền (hen suyễn, béo phì, tim bẩm sinh…), vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng.

Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Chăm Sóc Trẻ Mắc COVID-19 (F0) Tại Nhà

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, hầu hết trẻ em mắc COVID-19 không có triệu chứng hoặc ở thể nhẹ, không có bệnh nền nặng thì hoàn toàn có thể được chăm sóc an toàn tại nhà. Việc này giúp trẻ có tâm lý thoải mái và hạn chế nguy cơ quá tải bệnh viện. Dưới đây là các bước chăm sóc ba mẹ cần tuân thủ:

1. Chuẩn bị các vật dụng cần thiết

Ba mẹ cần chuẩn bị sẵn sàng các vật dụng sau:

• Thiết bị y tế: Nhiệt kế, máy đo SpO2 (nếu có).
• Thuốc men cơ bản:
  • Thuốc hạ sốt: Paracetamol (dạng gói, siro hoặc viên đặt hậu môn) với liều lượng phù hợp cân nặng của trẻ.
  • Dung dịch bù điện giải: Oresol, pha đúng theo hướng dẫn.
  • Dung dịch vệ sinh mũi: Nước muối sinh lý 0.9% (dạng nhỏ hoặc xịt).
  • Thuốc ho thảo dược: Có thể dùng để giảm ho an toàn cho trẻ.
• Vật dụng phòng lây nhiễm: Khẩu trang y tế, nước sát khuẩn tay, thùng rác y tế có nắp đậy.

2. Điều trị triệu chứng và chăm sóc

• Hạ sốt: Chỉ cho trẻ dùng thuốc hạ sốt (Paracetamol liều 10-15mg/kg/lần) khi sốt từ 38.5°C trở lên. Lặp lại sau mỗi 4-6 giờ nếu trẻ sốt lại. Kết hợp lau người bằng nước ấm ở trán, nách, bẹn để giúp trẻ dễ chịu hơn. Cho trẻ mặc quần áo thoáng mát.
• Giảm ho, đau họng: Sử dụng các loại siro ho thảo dược. Cho trẻ lớn súc họng bằng nước muối ấm. Cho trẻ uống nước ấm, mật ong (chỉ cho trẻ trên 1 tuổi).
• Bù đủ nước và dinh dưỡng: Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, sữa, nước trái cây… Cho trẻ ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu như cháo, súp. Chia nhỏ bữa ăn để trẻ dễ hấp thu.
• Vệ sinh mũi họng: Thường xuyên nhỏ hoặc xịt mũi bằng nước muối sinh lý để làm sạch, thông thoáng đường thở.

3. Theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng

Đây là nhiệm vụ quan trọng nhất của ba mẹ. Cần theo dõi nhiệt độ và SpO2 (nếu có) ít nhất 2 lần/ngày. Hãy gọi ngay cho nhân viên y tế hoặc đưa trẻ đến bệnh viện nếu có bất kỳ dấu hiệu “cờ đỏ” nào sau đây:

• Thở nhanh (so với tuổi), khó thở, thở co lõm lồng ngực.
• SpO2 < 95%.
• Tím tái ở môi, đầu chi.
• Li bì, lừ đờ, khó đánh thức.
• Bỏ bú, không ăn uống được.
• Sốt cao liên tục không hạ dù đã dùng thuốc.

Cảnh Giác Với Các Biến Chứng Hậu COVID: MIS-C Và “COVID Kéo Dài”

Ngay cả khi đã khỏi bệnh và có kết quả xét nghiệm âm tính, ba mẹ vẫn cần tiếp tục theo dõi sức khỏe của con vì nguy cơ xuất hiện các biến chứng muộn.

1. Hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (MIS-C)

Đây là một biến chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm, thường xảy ra từ 2-6 tuần sau khi trẻ nhiễm COVID-19 (kể cả những trường hợp nhiễm không triệu chứng). MIS-C là tình trạng hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức, gây ra một “cơn bão” viêm tấn công vào nhiều cơ quan cùng lúc như tim, phổi, thận, não, da…
Dấu hiệu cảnh báo MIS-C cần nhập viện ngay:

• Sốt cao kéo dài (thường trên 38.5°C, kéo dài hơn 3 ngày).
• Phát ban đỏ trên da.
• Mắt đỏ, môi đỏ, lưỡi dâu tây.
• Phù nề ở bàn tay, bàn chân.
• Đau bụng dữ dội, nôn mửa, tiêu chảy.
• Trẻ rất mệt, li bì, cổ cứng, đau đầu.

2. Hội chứng “COVID kéo dài” (Long COVID)

Đây là tình trạng các triệu chứng tồn tại hoặc xuất hiện mới kéo dài hơn 4 tuần sau khi nhiễm bệnh. Các biểu hiện rất đa dạng và có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của trẻ, bao gồm:

• Mệt mỏi kéo dài.
• Ho dai dẳng, khó thở khi gắng sức.
• “Sương mù não”: Khó tập trung, giảm trí nhớ, học hành sa sút.
• Rối loạn giấc ngủ, rối loạn lo âu.
• Đau đầu, đau ngực.

Nếu trẻ có các dấu hiệu này, ba mẹ nên đưa con đến khám tại các phòng khám hậu COVID-19 để được đánh giá và hỗ trợ phục hồi chức năng.

Vắc-xin COVID-19: “Tấm Khiên” Vững Chắc Bảo Vệ Trẻ

Tiêm vắc-xin COVID-19 vẫn là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất để bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ trở bệnh nặng, nhập viện và các biến chứng nguy hiểm như MIS-C.

• Lợi ích của vắc-xin: Dù vắc-xin có thể không ngăn ngừa hoàn toàn việc nhiễm bệnh, nó đã được chứng minh làm giảm đáng kể nguy cơ bệnh nặng và tử vong.
• Lịch tiêm chủng: Ba mẹ hãy cập nhật và tuân thủ các khuyến cáo mới nhất từ Bộ Y tế về lịch tiêm chủng cơ bản và tiêm nhắc lại cho từng độ tuổi, đặc biệt là các nhóm trẻ có nguy cơ cao.

Lưu ý: Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Để được tư vấn và thăm khám chính xác, ba mẹ vui lòng đưa bé đến các cơ sở y tế uy tín.