Cách Sơ Cứu Người Bị Điện Giật Đúng Cách Để Tránh Nguy Hiểm Tính Mạng

Nguyên Tắc “Vàng” Đầu Tiên và Tối Quan Trọng: An Toàn Cho Người Cứu Hộ

Một nguyên tắc bất di bất dịch mà đội ngũ bác sĩ từ Bệnh viện Nhi Đồng 2 tại Nhi Đồng Con Cưng luôn nhấn mạnh là: “Trước khi cứu người khác, bạn phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho chính mình”. Trong một tai nạn điện, nếu bạn vội vàng lao vào và chạm trực tiếp vào nạn nhân khi họ vẫn còn tiếp xúc với nguồn điện, bạn sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo.

Khi phát hiện một người bị điện giật, điều đầu tiên bạn cần làm là giữ bình tĩnh, quan sát nhanh tình hình và tuyệt đối không được hoảng loạn. Hãy nhớ rằng, dòng điện xoay chiều trong gia đình có xu hướng “hút” chặt nạn nhân vào nguồn điện, khiến họ không thể tự buông ra. Hành động đầu tiên của bạn phải là tìm cách ngắt nguồn điện một cách an toàn.

4 Bước Sơ Cứu Người Bị Điện Giật Đúng Chuẩn Y Khoa Cần “Khắc Cốt Ghi Tâm”

Tai nạn điện có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đặc biệt trong các gia đình có trẻ nhỏ hiếu động. Nắm vững quy trình sơ cứu từng bước dưới đây là một kỹ năng sống còn, giúp bạn có thể cứu sống một mạng người trong gang tấc.

Bước 1: Nhanh Chóng và An Toàn Tách Nạn Nhân Ra Khỏi Nguồn Điện

Đây là bước khẩn cấp và quan trọng nhất. Phải thực hiện càng nhanh càng tốt nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn.

• Tìm cách ngắt nguồn điện ngay lập tức: Cách tốt nhất là ngắt cầu dao tổng, aptomat hoặc rút phích cắm ra khỏi ổ điện. Nếu trời tối, hãy chuẩn bị một nguồn sáng dự phòng (đèn pin) trước khi ngắt điện.
• Nếu không thể ngắt nguồn điện: Tuyệt đối không dùng tay không chạm vào nạn nhân. Hãy đứng trên một vật khô và cách điện tốt (như ván gỗ khô, chồng sách báo dày, dép cao su khô), sau đó sử dụng một vật không dẫn điện để đẩy hoặc gạt nguồn điện (dây điện) ra khỏi người nạn nhân.
  • Vật dụng nên dùng: Cây gậy gỗ khô, cán chổi nhựa, thanh nhựa, ghế nhựa, quần áo khô.
  • Vật dụng TUYỆT ĐỐI KHÔNG DÙNG: Các vật bằng kim loại (gậy sắt, nhôm…), các vật bị ẩm ướt.
• Đối với điện cao thế: Nếu tai nạn xảy ra do nguồn điện cao thế (dây điện đứt rơi xuống đường), tuyệt đối không được đến gần nạn nhân. Hãy giữ khoảng cách an toàn ít nhất 6 mét và gọi ngay cho cơ quan điện lực và đội cứu hộ chuyên nghiệp.

Bước 2: Đưa Nạn Nhân Đến Nơi An Toàn và Gọi Cấp Cứu 115

Sau khi đã chắc chắn nạn nhân không còn tiếp xúc với nguồn điện, hãy nhanh chóng thực hiện các hành động sau:

• Di chuyển nạn nhân đến một nơi bằng phẳng, khô ráo và thoáng khí.
• Gọi ngay số điện thoại cấp cứu 115 hoặc nhờ người khác gọi giúp. Đây là việc phải làm ngay lập tức, song song với các bước sơ cứu tiếp theo. Ngay cả khi nạn nhân có vẻ tỉnh táo, các tổn thương bên trong vẫn có thể rất nghiêm trọng.

Bước 3: Đánh Giá Dấu Hiệu Sinh Tồn Của Nạn Nhân (Trong Vòng 10 Giây)

Việc đánh giá nhanh tình trạng của nạn nhân sẽ quyết định hành động tiếp theo của bạn.

• Kiểm tra tri giác: Lay nhẹ vào vai nạn nhân và gọi to: “Con ơi/Anh ơi/Chị ơi, có sao không?”. Quan sát xem họ có phản ứng, cử động hay trả lời không.
• Kiểm tra đường thở và nhịp thở:
  • Đặt nạn nhân nằm ngửa, đầu và cổ thẳng hàng. Nhẹ nhàng ngửa đầu và nâng cằm nạn nhân lên để khai thông đường thở.
  • Áp má của bạn gần miệng và mũi nạn nhân, mắt nhìn xuống ngực. Hãy “Nhìn – Nghe – Cảm nhận” trong 10 giây: NHÌN xem lồng ngực có di động không, NGHE xem có tiếng thở không, và CẢM NHẬN xem có hơi thở phả vào má bạn không.
• Kiểm tra mạch đập:
  • Đối với trẻ trên 1 tuổi và người lớn: Dùng hai đầu ngón tay đặt vào động mạch cảnh ở một bên cổ (vùng hõm cạnh khí quản).
  • Đối với trẻ sơ sinh (dưới 1 tuổi): Dùng hai đầu ngón tay đặt vào mặt trong của cánh tay, giữa khuỷu tay và vai (động mạch cánh tay).

  Kiểm tra trong vòng 10 giây.

Bước 4: Thực Hiện Các Biện Pháp Sơ Cứu Tùy Tình Trạng Nạn Nhân

Dựa vào kết quả đánh giá ở bước 3, hãy tiến hành sơ cứu phù hợp trong khi chờ nhân viên y tế đến.

Trường hợp 1: Nạn nhân bất tỉnh, NGƯNG THỞ, NGƯNG TIM (không thở, không có mạch đập)

Đây là tình huống nguy kịch nhất. Cần tiến hành Hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức. CPR giúp đẩy máu chứa oxy lên não, ngăn ngừa tổn thương não không hồi phục.

Quy trình CPR cho trẻ em (từ 1 tuổi đến dậy thì):

• Ép tim: Quỳ bên cạnh trẻ. Đặt gót một bàn tay (hoặc hai bàn tay cho trẻ lớn) vào nửa dưới xương ức. Ấn thẳng xuống sâu khoảng 5 cm (hoặc 1/3 độ dày lồng ngực). Ép với tốc độ 100-120 lần/phút.
• Thổi ngạt: Sau 30 lần ép tim, ngửa đầu nâng cằm trẻ, bịt mũi trẻ và thổi ngạt 2 hơi liên tiếp (mỗi hơi kéo dài 1 giây), đảm bảo lồng ngực trẻ phồng lên.
• Lặp lại chu kỳ: Tiếp tục chu kỳ 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt cho đến khi nhân viên y tế đến hoặc trẻ có dấu hiệu của sự sống.

Quy trình CPR cho trẻ sơ sinh (dưới 1 tuổi):

• Ép tim: Đặt 2 ngón tay (ngón trỏ và ngón giữa) vào giữa ngực, ngay dưới đường nối hai núm vú. Ấn sâu khoảng 4 cm (1/3 độ dày lồng ngực) với tốc độ 100-120 lần/phút.
• Thổi ngạt: Sau 30 lần ép tim, dùng miệng của bạn bao trùm cả mũi và miệng của trẻ, thổi nhẹ 2 hơi.
• Lặp lại chu kỳ 30:2.

Trường hợp 2: Nạn nhân bất tỉnh nhưng VẪN CÒN THỞ, CÒN MẠCH

• Đặt nạn nhân ở tư thế hồi sức an toàn: cho nằm nghiêng sang một bên, tay trên đỡ đầu, đầu gối trên co lại để giữ cơ thể ổn định. Tư thế này giúp đường thở thông thoáng và ngăn nạn nhân hít sặc chất nôn (nếu có).
• Nới lỏng quần áo, thắt lưng. Dùng chăn hoặc áo khoác để giữ ấm cho nạn nhân.
• Tiếp tục theo dõi nhịp thở và mạch đập cho đến khi xe cấp cứu tới.

Trường hợp 3: Nạn nhân tỉnh táo

• Trấn an, động viên nạn nhân. Đặt họ ở tư thế thoải mái, đầu hơi thấp, kê cao chân để phòng ngừa sốc.
• Giữ ấm cho nạn nhân.
• Kiểm tra và xử lý các tổn thương khác như bỏng hoặc gãy xương.

Xử Lý Vết Bỏng Điện: Những Điều Nên và Không Nên Làm

Điện giật thường gây ra ít nhất hai vết bỏng: một ở điểm dòng điện đi vào (entry) và một ở điểm dòng điện đi ra (exit). Vết bỏng điện thường sâu và nghiêm trọng hơn vẻ bề ngoài.

Những việc NÊN LÀM:

• Làm mát vết bỏng: Sau khi đã xử lý các vấn đề đe dọa tính mạng, hãy đặt vùng bị bỏng dưới vòi nước mát chảy nhẹ trong khoảng 10-20 phút. Điều này giúp giảm đau và hạn chế tổn thương mô sâu hơn.
• Che phủ vết bỏng: Dùng gạc vô trùng hoặc một miếng vải sạch, khô để che lỏng lẻo lên vết bỏng. Điều này giúp ngăn ngừa nhiễm trùng.

Những việc TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN LÀM:

• Không dùng đá hoặc nước đá lạnh để chườm trực tiếp lên vết bỏng vì có thể gây tổn thương da nặng hơn.
• Không bôi bất kỳ loại thuốc mỡ, kem đánh răng, dầu ăn, lòng trắng trứng hay bất kỳ mẹo dân gian nào lên vết bỏng. Chúng có thể gây nhiễm trùng và khiến việc xử lý của bác sĩ khó khăn hơn.
• Không làm vỡ các nốt phồng rộp.
• Không gỡ các mảnh quần áo bị dính chặt vào vết bỏng.

Tại Sao Mọi Trường Hợp Điện Giật Đều Cần Được Thăm Khám Y Tế?

Nhiều người có suy nghĩ chủ quan rằng nếu bị giật điện nhẹ, không có vết bỏng và cảm thấy bình thường thì không cần đến bệnh viện. Đây là một quan niệm cực kỳ nguy hiểm. Dòng điện khi đi qua cơ thể có thể gây ra những tổn thương bên trong mà mắt thường không thể thấy được:

• Rối loạn nhịp tim: Điện giật có thể gây ra các rối loạn nhịp tim nguy hiểm (như rung thất), có thể xuất hiện muộn sau vài giờ. Đây là nguyên nhân gây tử vong đột ngột sau tai nạn.
• Tổn thương cơ và thận: Dòng điện có thể gây hoại tử cơ sâu bên trong, giải phóng ra chất myoglobin. Chất này khi đến thận có thể gây suy thận cấp.
• Tổn thương thần kinh: Các tổn thương thần kinh trung ương và ngoại biên có thể xuất hiện muộn.
• Hội chứng chèn ép khoang: Tình trạng sưng nề các cơ trong một khoang kín (như ở cẳng tay, cẳng chân) có thể gây chèn ép mạch máu và thần kinh, dẫn đến hoại tử chi nếu không được cấp cứu kịp thời.

Vì vậy, mọi nạn nhân bị điện giật, dù nặng hay nhẹ, đều cần được đưa đến cơ sở y tế để được các bác sĩ thăm khám, theo dõi điện tim và làm các xét nghiệm cần thiết.

Phòng Ngừa Tai Nạn Điện Giật Cho Trẻ: An Toàn Trong Tầm Tay

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Cách tốt nhất để bảo vệ con chính là tạo ra một môi trường sống an toàn về điện.

• Che chắn tất cả ổ cắm: Sử dụng các nắp che ổ điện an toàn cho tất cả các ổ cắm trong tầm với của trẻ.
• Giấu và cố định dây điện: Đi dây điện trong ống luồn hoặc nẹp sát tường. Không để dây điện lòng thòng. Dùng đồ nội thất nặng để che các ổ điện không dùng tới.
• Kiểm tra và bảo trì định kỳ: Thường xuyên kiểm tra các thiết bị điện, dây điện xem có bị sờn, hở hay không. Vứt bỏ các thiết bị đã cũ, hỏng.
• Giáo dục trẻ: Dạy trẻ lớn về sự nguy hiểm của điện, không được chọc tay hay bất kỳ vật gì vào ổ cắm, không chạm vào thiết bị điện khi tay ướt.
• An toàn trong nhà tắm: Lắp đặt các thiết bị chống giật (aptomat chống giật). Để các thiết bị như máy sấy tóc, máy cạo râu xa bồn tắm, vòi nước.

Lưu ý: Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Để được tư vấn và thăm khám chính xác, ba mẹ vui lòng đưa bé đến các cơ sở y tế uy tín.