Tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật Liên Chi Hội Truyền Nhiễm TP.HCM năm 2023, bác sĩ Nguyễn Trung Bạo – Khoa Hồi sức tích cực – Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng 2 – đã đại diện nhóm nghiên cứu trình bày báo cáo khoa học với chủ đề: “VA-ECMO ở trẻ tay chân miệng nặng”. Báo cáo này thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn khi đề cập đến một hướng tiếp cận hồi sức chuyên sâu mới trong điều trị những ca tay chân miệng mức độ nặng, có biến chứng tim phổi – một biến thể bệnh cảnh hiếm nhưng có tỷ lệ tử vong cao.
Bối cảnh bệnh tay chân miệng tại Việt Nam
Việt Nam là một trong những quốc gia có gánh nặng bệnh tay chân miệng (TCM) cao, đặc biệt tại khu vực phía Nam. Những đợt dịch lớn như năm 2011–2012 (hơn 200.000 ca nhập viện, hơn 200 ca tử vong) và năm 2018 (hơn 130.000 ca, 17 ca tử vong) đã cho thấy sự nguy hiểm của bệnh, nhất là khi tác nhân gây bệnh là Enterovirus A71 – một chủng virus có khả năng xâm nhập thần kinh trung ương và gây biến chứng tim phổi, viêm não, phù phổi cấp, rối loạn thần kinh thực vật.
Từ năm 2023, tình hình bệnh có xu hướng gia tăng trở lại, với hơn 80.000 ca nhập viện và ghi nhận một số trường hợp tử vong dù đã được chăm sóc tích cực. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về hồi sức chuyên sâu, nhất là khi xuất hiện các ca diễn tiến nhanh, sốc tim, rối loạn nhịp, suy hô hấp không đáp ứng với điều trị thông thường.
ECMO: khi các phương pháp hồi sức kinh điển không còn đủ
Trong bài báo cáo, BS Nguyễn Trung Bạo đã trình bày kết quả điều trị của 3 trường hợp tay chân miệng mức độ 4 (theo phân độ của Bộ Y tế), có biểu hiện sốc tim, tổn thương phổi nặng và rối loạn huyết động không đáp ứng với vận mạch liều cao, thở máy, lọc máu (CRRT).
Sau khi đánh giá chỉ số tim mạch, huyết động và các tiêu chí về chức năng tim (EF < 35%, Lactate > 10 mmol/L kéo dài), ekip quyết định chỉ định hỗ trợ tuần hoàn ngoài cơ thể (ECMO – Extracorporeal Membrane Oxygenation). Trong đó, có 2 trường hợp được khởi động ECMO sau khi đã hồi sinh tim phổi (E-CPR). Các kỹ thuật được thực hiện tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, bởi đội ngũ hồi sức và ECMO chuyên biệt.
Kết quả cho thấy cả 3 trẻ đều vượt qua giai đoạn nguy kịch, hồi phục chức năng tim phổi, tỉnh táo và xuất viện sau 3–4 tuần, không để lại di chứng thần kinh rõ rệt. Báo cáo cũng trình bày chi tiết các chỉ số tim mạch, xét nghiệm, GCS và hình ảnh MRI não để theo dõi tiến trình phục hồi.
Vai trò của báo cáo tại Hội nghị Truyền nhiễm TP.HCM
Báo cáo của BS Bạo là một trong những bài trình bày hiếm hoi tại hội nghị đề cập đến kỹ thuật ECMO – một lĩnh vực vốn thường xuất hiện trong hội nghị tim mạch hoặc hồi sức cấp cứu. Việc áp dụng ECMO vào điều trị bệnh truyền nhiễm nặng như tay chân miệng cho thấy hướng phát triển mới của chuyên ngành, đặc biệt trong bối cảnh số ca bệnh phức tạp ngày càng tăng.
Báo cáo nhận được sự quan tâm từ các đồng nghiệp tuyến trung ương và địa phương, bởi nó không chỉ mô tả thành công lâm sàng mà còn phản ánh rõ quy trình đánh giá, chỉ định, thực hiện và theo dõi ECMO trong môi trường hồi sức nhi.
Từ nghiên cứu đến thực tiễn lâm sàng
Trong phần kết luận, BS Nguyễn Trung Bạo nhấn mạnh rằng ECMO không nên được xem là liệu pháp ưu tiên đầu tiên trong điều trị tay chân miệng, nhưng với những trường hợp không còn đáp ứng với hồi sức chuẩn (thở máy, vận mạch, lọc máu), đây là lựa chọn có thể cứu sống bệnh nhi nếu được thực hiện đúng thời điểm và đúng chỉ định.
Báo cáo này cũng là một phần trong nỗ lực mở rộng khả năng ứng dụng ECMO tại các bệnh viện nhi lớn, nơi có đội ngũ hồi sức chuyên sâu, nhằm giảm thiểu tỷ lệ tử vong trong các bệnh lý truyền nhiễm nặng có biến chứng tim mạch.
