Vắc-xin Sốt Xuất Huyết Mới Nhất: Ai Nên Tiêm & Lịch Tiêm Như Thế Nào?

Sốt Xuất Huyết: Vì Sao Chúng Ta Cần Một “Tấm Khiên” Vắc-xin?

Sốt xuất huyết Dengue từ lâu đã là một gánh nặng y tế công cộng tại Việt Nam, đặc biệt là ở trẻ em. Mỗi mùa mưa đến, nỗi lo về dịch bệnh này lại dâng cao trong mỗi gia đình. Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, sốt xuất huyết không có thuốc điều trị đặc hiệu, và việc phòng bệnh chủ yếu dựa vào các biện pháp kiểm soát muỗi vằn vốn gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy, sự ra đời của vắc-xin sốt xuất huyết được xem là một bước đột phá, một niềm hy vọng lớn lao trong cuộc chiến bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tại Nhi Đồng Con Cưng, với kinh nghiệm điều trị thực tiễn cho hàng ngàn ca sốt xuất huyết nặng tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, chúng tôi hiểu rõ hơn ai hết những biến chứng nguy hiểm và gánh nặng mà căn bệnh này gây ra. Việc có thêm một công cụ phòng bệnh chủ động như vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết là một tin tức vô cùng đáng mừng.

Một nguyên tắc quan trọng mà các bác sĩ nhi khoa luôn nhấn mạnh: Việc mắc bệnh lần sau thường có xu hướng nặng hơn lần trước. Do virus Dengue có 4 tuýp khác nhau, việc nhiễm một tuýp chỉ tạo miễn dịch với tuýp đó. Khi tái nhiễm một tuýp khác, phản ứng miễn dịch của cơ thể có thể trở nên quá mức, dẫn đến nguy cơ sốc và tử vong cao hơn. Vắc-xin được kỳ vọng sẽ giúp tạo ra một đáp ứng miễn dịch cân bằng, bảo vệ cơ thể chống lại cả 4 tuýp virus.

Giới Thiệu Qdenga® (TAK-003): Vắc-xin Sốt Xuất Huyết Đầu Tiên Được Cấp Phép Tại Việt Nam

Sau nhiều năm nghiên cứu và chờ đợi, tháng 5 năm 2023, Bộ Y tế Việt Nam đã chính thức phê duyệt lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên, có tên thương mại là Qdenga® (TAK-003). Đây là một sự kiện y tế quan trọng, mở ra một chương mới trong công tác dự phòng sốt xuất huyết tại nước ta.

• Nguồn gốc & Nhà sản xuất: Qdenga® được nghiên cứu và phát triển bởi hãng dược phẩm Takeda, một công ty dược phẩm sinh học toàn cầu có trụ sở tại Nhật Bản.
• Bản chất vắc-xin: Đây là một vắc-xin sống giảm độc lực. Ba mẹ có thể hình dung nó chứa 4 phiên bản virus Dengue (tương ứng 4 tuýp) đã được làm suy yếu đi rất nhiều. Các virus này không đủ khả năng gây bệnh nhưng vẫn đủ mạnh để “dạy” cho hệ miễn dịch cách nhận diện và tạo ra “đội quân” kháng thể sẵn sàng chiến đấu khi virus thật xâm nhập.
• Cơ chế bảo vệ: Vắc-xin giúp tạo ra một đáp ứng miễn dịch rộng, bảo vệ cơ thể chống lại cả 4 tuýp huyết thanh của virus Dengue.
• Sự công nhận quốc tế: Trước Việt Nam, vắc-xin Qdenga® đã được phê duyệt tại nhiều quốc gia và khu vực có dịch tễ sốt xuất huyết phức tạp như Liên minh Châu Âu, Vương quốc Anh, Brazil, Argentina, Indonesia, Thái Lan…

Ai Có Thể Tiêm Vắc-xin Sốt Xuất Huyết Qdenga®? Đối Tượng Và Chống Chỉ Định

Đây là câu hỏi quan trọng nhất mà các bậc phụ huynh quan tâm. Theo phê duyệt của Bộ Y tế Việt Nam và khuyến cáo của nhà sản xuất, đối tượng tiêm chủng của vắc-xin Qdenga® được quy định như sau:

1. Đối tượng được chỉ định tiêm:

• Trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn.

Một điểm đột phá của vắc-xin Qdenga® so với các thế hệ vắc-xin trước đó là nó được chỉ định tiêm cho cả những người CHƯA TỪNG MẮC SỐT XUẤT HUYẾT trước đây mà không cần phải làm xét nghiệm sàng lọc trước tiêm.

2. Các trường hợp chống chỉ định (TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC TIÊM):

Vì là vắc-xin sống giảm độc lực, Qdenga® có một số chống chỉ định quan trọng:

• Người có tiền sử quá mẫn, dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin.
• Phụ nữ đang mang thai hoặc đang cho con bú.
• Người có tình trạng suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải (ví dụ: nhiễm HIV có triệu chứng, người đang điều trị hóa chất, xạ trị, sử dụng corticoid liều cao kéo dài…).

3. Các trường hợp cần tạm hoãn tiêm:

• Trẻ đang sốt cao hoặc mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính. Việc tiêm chủng sẽ được thực hiện sau khi trẻ đã hoàn toàn bình phục.

Kinh nghiệm từ các bác sĩ nhi khoa cho thấy, việc khám sàng lọc kỹ lưỡng trước tiêm là bước cực kỳ quan trọng để đảm bảo an toàn. Ba mẹ cần cung cấp đầy đủ và trung thực về tiền sử bệnh tật, dị ứng của con cho bác sĩ.

Lịch Tiêm Vắc-xin Sốt Xuất Huyết Qdenga® Chi Tiết & Dễ Nhớ

Phác đồ tiêm của vắc-xin Qdenga® khá đơn giản và dễ dàng để ba mẹ theo dõi.

Phác đồ tiêm cơ bản bao gồm 2 mũi tiêm, với khoảng cách giữa hai mũi là 3 tháng.

Câu hỏi thường gặp: Nếu lỡ trễ lịch tiêm mũi 2 thì sao?

Nếu ba mẹ không thể đưa con đi tiêm mũi 2 đúng hẹn sau 3 tháng, hãy đưa trẻ đến trung tâm tiêm chủng càng sớm càng tốt để hoàn thành phác đồ. Không cần phải tiêm lại từ đầu.

Hiệu Quả Bảo Vệ Của Vắc-xin Qdenga® & Các Phản Ứng Sau Tiêm Cần Lưu Ý

1. Hiệu quả bảo vệ:

Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn đã chứng minh hiệu quả của vắc-xin Qdenga®:

• Giúp phòng ngừa sốt xuất huyết do bất kỳ tuýp virus nào với hiệu quả chung lên đến 80.2%.
• Quan trọng hơn, vắc-xin giúp giảm 90.4% tỷ lệ nhập viện do sốt xuất huyết và giảm nguy cơ sốc.

Điều này có nghĩa là, ngay cả khi trẻ đã tiêm vắc-xin vẫn có thể bị mắc bệnh (dù với tỷ lệ thấp hơn), vắc-xin vẫn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh diễn tiến nặng, giảm gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế.

2. Các phản ứng sau tiêm thường gặp:

Giống như các loại vắc-xin khác, Qdenga® có thể gây ra một số phản ứng phụ nhẹ và thoáng qua. Đây là những dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch của trẻ đang đáp ứng tốt.

• Rất phổ biến (hơn 1/10 người): Đau tại chỗ tiêm, đau đầu, đau cơ, đỏ tại chỗ tiêm, khó chịu, mệt mỏi, sốt.
• Phổ biến (1/10 đến 1/100 người): Sưng tại chỗ tiêm, bầm tím tại chỗ tiêm, viêm họng, chảy nước mũi.

Các phản ứng này thường tự hết sau 1-3 ngày mà không cần điều trị đặc biệt. Ba mẹ có thể chăm sóc con bằng cách chườm mát chỗ tiêm, cho con uống nhiều nước và dùng thuốc hạ sốt Paracetamol nếu con sốt cao hoặc quá khó chịu.

Dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám lại: Sốt cao không hạ, co giật, li bì, hoặc có bất kỳ phản ứng dị ứng nặng nào như nổi mề đay toàn thân, sưng mặt, khó thở…

Lưu ý: Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Việc tiêm chủng cần được thực hiện tại các cơ sở y tế có đủ điều kiện và sau khi được bác sĩ khám sàng lọc.