Viêm kết mạc covid có thể là một biểu hiện ở trẻ, việc nhận biết và xử trí đúng cách là rất quan trọng. Tại nhidongconcung.vn, chúng tôi sẽ giúp ba mẹ có thông tin chính xác.
Sau đại dịch COVID-19, các bậc phụ huynh đã quen thuộc với các triệu chứng như sốt, ho, mất vị giác. Tuy nhiên, khi con trẻ bất ngờ bị đỏ mắt, nhiều người thường chỉ nghĩ đến bệnh đau mắt đỏ thông thường mà không biết rằng đây cũng có thể là một biểu hiện của nhiễm SARS-CoV-2 hoặc một di chứng hậu COVID-19. Tình trạng này, dù không phổ biến, nhưng lại tiềm ẩn những mối liên hệ với các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn như Hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (MIS-C). Bài viết này, với sự tư vấn chuyên môn sâu từ đội ngũ bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2 tại Nhi Đồng Con Cưng, sẽ là cẩm nang toàn diện giúp ba mẹ hiểu đúng về viêm kết mạc do COVID-19, cách phân biệt, chăm sóc và nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm cần can thiệp y tế ngay lập tức.
Đau Mắt Đỏ Có Thực Sự Là Một Triệu Chứng Của COVID-19 và Hậu COVID-19 Ở Trẻ?
Một nguyên tắc quan trọng mà các bác sĩ nhi khoa luôn nhấn mạnh là: Mặc dù không phải là triệu chứng phổ biến nhất, viêm kết mạc (đau mắt đỏ) đã được y văn thế giới công nhận là một biểu hiện của COVID-19 ở cả trẻ em và người lớn. Nó có thể xuất hiện trong giai đoạn cấp tính của bệnh hoặc là một phần của các hội chứng hậu COVID.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng virus SARS-CoV-2 có thể được tìm thấy trong nước mắt và trên bề mặt kết mạc của bệnh nhân. Tỷ lệ trẻ em mắc COVID-19 có triệu chứng viêm kết mạc dao động trong các nghiên cứu, nhưng nhìn chung là thấp hơn so với các triệu chứng hô hấp. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn là vai trò của viêm kết mạc như một trong những dấu hiệu chỉ điểm của Hội chứng viêm đa hệ thống ở trẻ em (MIS-C), một biến chứng hậu COVID-19 hiếm gặp nhưng rất nặng, thường xảy ra sau khi nhiễm bệnh từ 2 đến 6 tuần.
Do đó, khi một đứa trẻ, đặc biệt là trẻ có tiền sử mắc hoặc tiếp xúc với COVID-19, có biểu hiện đỏ mắt, việc cảnh giác và theo dõi sát sao là vô cùng cần thiết.
Cơ Chế Nào Khiến Virus SARS-CoV-2 Gây Ra Viêm Kết Mạc Ở Trẻ?
Các nhà khoa học đã đưa ra một số giả thuyết để giải thích tại sao COVID-19 có thể gây ra triệu chứng đau mắt đỏ:
- Sự xâm nhập trực tiếp của virus: Bề mặt của mắt (kết mạc) có chứa các thụ thể ACE2, chính là “cửa ngõ” mà virus SARS-CoV-2 sử dụng để xâm nhập vào tế bào người. Virus có trong các giọt bắn hô hấp có thể tiếp xúc trực tiếp với mắt và gây nhiễm trùng tại chỗ.
- Lây nhiễm qua tay: Trẻ có thể chạm tay vào các bề mặt có chứa virus, sau đó đưa tay lên dụi mắt, tạo điều kiện cho virus xâm nhập.
- Phản ứng viêm của cơ thể: Viêm kết mạc cũng có thể là một biểu hiện của phản ứng viêm toàn thân do hệ miễn dịch của cơ thể chiến đấu với virus. Đây chính là cơ chế trong hội chứng MIS-C, nơi tình trạng viêm không chỉ giới hạn ở mắt mà còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác như tim, mạch máu, da, và hệ tiêu hóa.
Phân Biệt Đau Mắt Đỏ Do COVID-19, Do Adenovirus (Dịch Đau Mắt Đỏ) và Do Vi Khuẩn
Việc phân biệt nguyên nhân gây đau mắt đỏ rất quan trọng vì nó quyết định đến thái độ theo dõi và phương pháp điều trị. Kinh nghiệm thực tế trong điều trị tại Nhi Đồng Con Cưng cho thấy, ba mẹ có thể dựa vào các triệu chứng đi kèm và đặc điểm tại mắt để có nhận định ban đầu.
| Đặc Điểm | Viêm Kết Mạc Do COVID-19 | Viêm Kết Mạc Do Adenovirus (Dịch Đau Mắt Đỏ) | Viêm Kết Mạc Do Vi Khuẩn |
|---|---|---|---|
| Triệu chứng toàn thân | Thường đi kèm các triệu chứng COVID-19 khác như sốt, ho, mệt mỏi, sổ mũi, mất vị giác/khứu giác. | Sốt cao, đau họng, nổi hạch trước tai, mệt mỏi. Các triệu chứng thường rầm rộ. | Thường không có hoặc chỉ sốt nhẹ. Trẻ vẫn tỉnh táo, sinh hoạt gần như bình thường. |
| Ghèn (tiết tố) mắt | Chủ yếu là tiết tố trong, loãng, chảy nhiều nước mắt. Ghèn ít, có thể có ít ghèn trắng ở khóe mắt buổi sáng. | Tiết tố trong, loãng, có thể có màng giả (lớp màng trắng mỏng ở kết mạc mi) khi lật mi lên. | Rất nhiều mủ đặc màu vàng hoặc xanh lá cây, dính chặt hai mí mắt, đặc biệt là sau khi ngủ dậy. |
| Mức độ đỏ và cộm | Mắt thường đỏ nhẹ đến vừa, cảm giác cộm, ngứa, nóng rát. | Mắt đỏ rực, phù nề mí mắt, cộm xốn nhiều. Có thể có xuất huyết dưới kết mạc (vệt máu đỏ tươi trên lòng trắng). | Mắt đỏ, sưng nề, cảm giác cộm. |
| Lây lan | Bệnh chính lây qua đường hô hấp. Triệu chứng mắt ít có khả năng lây trực tiếp hơn. | Cực kỳ dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt hoặc các vật dụng cá nhân. Bùng phát thành dịch lớn. | Dễ lây qua tiếp xúc trực tiếp. |
Khi Nào Mắt Đỏ Ở Trẻ Trở Nên Nguy Hiểm Cần Đưa Đi Khám Ngay?
Dù nguyên nhân là gì, ba mẹ cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa Mắt hoặc bác sĩ Nhi ngay lập tức nếu mắt đỏ đi kèm bất kỳ dấu hiệu “cờ đỏ” nào sau đây:
- Đau nhức mắt dữ dội: Trẻ quấy khóc, kêu đau liên tục.
- Nhìn mờ hoặc giảm thị lực: Trẻ lớn có thể kêu nhìn không rõ, trẻ nhỏ có biểu hiện nheo mắt, không nhìn theo đồ vật.
- Sợ ánh sáng (chói mắt): Trẻ không dám mở mắt ở nơi có ánh sáng bình thường.
- Lòng đen (giác mạc) bị ảnh hưởng: Xuất hiện đốm trắng, mờ đục hoặc có vệt trên lòng đen.
- Mí mắt sưng húp đến mức không thể mở ra được.
- Xuất hiện ở trẻ sơ sinh: Bất kỳ tình trạng mắt đỏ có mủ nào ở trẻ dưới 1 tháng tuổi đều là một cấp cứu y tế.
- Mắt đỏ kèm theo các triệu chứng toàn thân nặng hậu COVID-19: Sốt cao kéo dài, phát ban da, môi đỏ, lưỡi dâu tây, tay chân sưng phù, nôn ói, tiêu chảy, đau bụng… Đây có thể là dấu hiệu của hội chứng MIS-C.
Hướng Dẫn Chăm Sóc Trẻ Bị Viêm Kết Mạc Do Virus (Bao Gồm Cả COVID-19) Tại Nhà Chuẩn Y Khoa
Đối với các trường hợp viêm kết mạc do virus ở thể nhẹ và đã được bác sĩ thăm khám loại trừ các dấu hiệu nguy hiểm, việc chăm sóc tại nhà đúng cách sẽ giúp trẻ dễ chịu và nhanh hồi phục. Một trong những giá trị cốt lõi tại Nhi Đồng Con Cưng là không lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, đối với các bệnh do virus.
1. Vệ sinh mắt đúng cách
- Rửa tay: Luôn rửa tay sạch bằng xà phòng trước và sau khi vệ sinh mắt cho trẻ.
- Sử dụng nước muối sinh lý: Dùng nước muối sinh lý Natri Clorid 0.9% loại nhỏ mắt chuyên dụng (ưu tiên dạng ống đơn liều) để rửa mắt cho trẻ 3-4 lần/ngày.
- Kỹ thuật lau mắt: Dùng gạc y tế vô trùng, thấm ướt nước muối sinh lý, nhẹ nhàng lau sạch ghèn và dịch tiết theo chiều từ khóe mắt trong ra đuôi mắt. Mỗi lần lau dùng một miếng gạc mới. Dùng gạc riêng cho mỗi bên mắt để tránh lây nhiễm chéo.
2. Làm dịu các triệu chứng khó chịu
- Chườm mát: Dùng một chiếc khăn sạch, mềm nhúng vào nước mát (không phải nước đá), vắt khô và đắp lên vùng mắt đang nhắm của trẻ trong vài phút. Cách này giúp giảm sưng nề và cảm giác nóng rát.
- Sử dụng nước mắt nhân tạo: Các loại thuốc nhỏ mắt có tác dụng bôi trơn, làm dịu (không chứa kháng sinh hay corticoid) có thể được bác sĩ khuyên dùng để giảm cảm giác cộm, khô mắt. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về loại phù hợp cho trẻ.
3. Điều trị toàn thân và phòng ngừa lây lan
- Hạ sốt, giảm đau: Nếu trẻ sốt hoặc khó chịu nhiều, có thể dùng Paracetamol theo đúng liều lượng cân nặng.
- Dinh dưỡng và nghỉ ngơi: Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, ăn uống đủ chất và nghỉ ngơi nhiều để tăng cường sức đề kháng.
- Cách ly: Cho trẻ nghỉ học. Sử dụng khăn mặt, gối, vật dụng cá nhân riêng cho trẻ. Thường xuyên giặt sạch và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.
- Hạn chế dụi mắt: Nhắc nhở trẻ lớn không dụi tay vào mắt. Với trẻ nhỏ, cần giữ tay trẻ sạch sẽ.
4. Những điều tuyệt đối không được làm
- Không tự ý mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh: Kháng sinh không có tác dụng với virus và có thể gây hại.
- Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có chứa Corticoid: Đây là “con dao hai lưỡi”. Dùng sai chỉ định, đặc biệt trong viêm kết mạc do virus, có thể làm bệnh bùng phát nặng hơn và gây biến chứng nguy hiểm như loét giác mạc.
- Không dùng các phương pháp dân gian: Tuyệt đối không đắp lá trầu không, lá dâu hoặc nhỏ sữa mẹ vào mắt trẻ. Những phương pháp này không có cơ sở khoa học và có thể gây nhiễm trùng nặng hơn, dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Lời Kết Từ Nhi Đồng Con Cưng
Viêm kết mạc do COVID-19 tuy không phải là triệu chứng phổ biến nhưng cần được các bậc phụ huynh cảnh giác, đặc biệt là trong bối cảnh hậu đại dịch. Việc quan sát kỹ các triệu chứng đi kèm, chăm sóc đúng cách và không lạm dụng thuốc là chìa khóa để bảo vệ đôi mắt và sức khỏe toàn diện cho con.
Nếu ba mẹ có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần tư vấn chuyên sâu, đừng ngần ngại liên hệ Hotline (Zalo): 0349.950.111 hoặc đặt hẹn trực tiếp để các bác sĩ tại Nhi Đồng Con Cưng có thể thăm khám và hỗ trợ cho bé!
Lưu ý: Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị từ bác sĩ. Để được tư vấn và thăm khám chính xác, ba mẹ vui lòng đưa bé đến các cơ sở y tế uy tín.
